یکی از رایج‌ترین جمله‌هایی که از گیمرها می‌شنویم این است: «اینترنتم صد مگه، چرا بازی لگ داره؟» یا برعکس: «باید اینترنتم رو ارتقا بدم تا پینگم کم بشه؟» جواب کوتاه این است که سرعت اینترنت و کیفیت اتصال بازی دو چیز متفاوت‌اند. ولی سرعت هم بی‌اهمیت نیست؛ برای دانلود بازی‌های صدگیگی، آپدیت‌های سنگین، استریم و خانه‌ای که چند نفر هم‌زمان از اینترنت استفاده می‌کنند، سرعت کافی ضروری است. در این مقاله توضیح می‌دهیم سرعت اینترنت دقیقا کجا روی بازی اثر دارد و کجا ندارد، و بعد قدم‌به‌قدم روش‌های واقعی افزایش سرعت اینترنت در بازی را می‌گوییم.
سرعت اینترنت، پینگ و پهنای باند؛ تفاوت در یک مثال
اینترنت را مثل یک بزرگراه تصور کن. سرعت یا پهنای باند (مگابیت بر ثانیه) تعداد خطوط بزرگراه است؛ هرچه بیشتر، ماشین‌های بیشتری هم‌زمان رد می‌شوند. پینگ مدت زمانی است که یک ماشین از مبدا به مقصد می‌رسد و برمی‌گردد. پکت لاس یعنی بعضی ماشین‌ها در راه گم می‌شوند و جیتر یعنی زمان رسیدن ماشین‌ها مدام عوض می‌شود.
حالا بازی آنلاین چه نیازی دارد؟ بازی در هر ثانیه تعداد زیادی بسته خیلی کوچک می‌فرستد. بیشتر بازی‌های رقابتی موقع بازی کردن فقط چند صد کیلوبیت تا حداکثر یکی دو مگابیت در ثانیه مصرف می‌کنند. یعنی بازی به بزرگراه پهن نیاز ندارد؛ به بزرگراهی نیاز دارد که کوتاه، خلوت و بدون تصادف باشد. به همین دلیل اینترنت ۲۰ مگ با مسیر خوب، برای بازی کردن بهتر از اینترنت ۲۰۰ مگ با مسیر شلوغ است.
پس سرعت کجا مهم می‌شود؟ وقتی بزرگراه پر شود. اگر هم‌زمان با بازی تو، کسی در خانه فیلم ۴K تماشا کند، کسی بازی دانلود کند و گوشی‌ها بکاپ بگیرند، خطوط بزرگراه پر می‌شوند و بسته‌های کوچک بازی تو پشت ترافیک می‌مانند. این‌جاست که سرعت کم یا مدیریت نکردن آن باعث لگ می‌شود.
قدم اول: سرعت واقعی‌ات را درست اندازه بگیر
قبل از هر کاری، بفهم الان چه سرعتی داری. یک تست سرعت انجام بده، ولی درستش این است: کامپیوتر را با کابل به مودم وصل کن، همه دستگاه‌های دیگر را از اینترنت جدا کن و سه تست بگیر: یکی به سرور داخلی، یکی به سرور خارجی و یکی در ساعت شلوغ شب. به سه عدد دقت کن: سرعت دانلود، سرعت آپلود و پینگ در حالت بار (Loaded Latency) که بعضی سایت‌های تست نشانش می‌دهند. اگر پینگ در حالت بار خیلی بیشتر از پینگ عادی است، مودمت مشکل صف‌بندی دارد که پایین‌تر درباره‌اش صحبت می‌کنیم.
اگر سرعت روی کابل خوب است ولی روی وای‌فای نصف می‌شود، مشکل از وای‌فای است نه اپراتور. اگر سرعت داخلی خوب و خارجی خیلی پایین است، مشکل از مسیر بین‌المللی است. اگر همه چیز پایین است، با اپراتور یا سرویس خودت مشکل داری.
افزایش سرعت اینترنت در خانه: کارهای عملی
وای‌فای را درست کن یا کنار بگذار. وای‌فای بزرگ‌ترین گلوگاه سرعت در خانه‌هاست. مودم را در مرکز خانه، بالاتر از زمین و دور از دیوارهای بتنی و وسایل فلزی بگذار. باند ۵ گیگاهرتز سرعت بیشتر و تداخل کمتری دارد ولی بردش کمتر است؛ برای دستگاه‌های نزدیک از آن استفاده کن. اگر خانه بزرگ است، به جای تقویت‌کننده‌های ارزان که سرعت را نصف می‌کنند، از سیستم مش یا پاورلاین استفاده کن. و البته برای کامپیوتر بازی، کابل همیشه بهترین گزینه است.
مودم را به‌روز کن. مودم‌های قدیمی ممکن است حتی از پس سرعت واقعی خطت برنیایند. اگر مودمت چند سال است عوض نشده، استانداردهای جدیدتر وای‌فای و پردازنده قوی‌تر مودم جدید فرق محسوسی دارد. فریم‌ور مودم را هم از پنل آن به‌روز کن.
مصرف‌کننده‌های پنهان را پیدا کن. در پنل مودم فهرست دستگاه‌های متصل را ببین. ممکن است دستگاهی که فراموشش کرده‌ای، مثل تلویزیون هوشمند، دوربین یا یک گوشی قدیمی، دائما آپدیت یا آپلود کند. در ویندوز هم از Task Manager، تب Performance و بعد Resource Monitor ببین کدام برنامه از شبکه استفاده می‌کند.
QoS و محدودیت سرعت دستگاه‌ها. اگر مودمت امکان QoS یا Bandwidth Control دارد، به کامپیوتر یا کنسول بازی اولویت بده و برای دستگاه‌هایی که دانلود سنگین انجام می‌دهند سقف سرعت تعیین کن. این کار جلوی پدیده Bufferbloat را می‌گیرد؛ یعنی وقتی صف مودم با دانلود پر می‌شود و پینگ بازی ناگهان چند برابر می‌شود.
ارتقای سرویس اگر واقعا لازم است. اگر چند نفر در خانه هم‌زمان استریم، دانلود و بازی می‌کنند، یا خودت استریمر هستی، سرعت بیشتر و مخصوصا آپلود بیشتر واقعا لازم است. قبل از ارتقا، مقایسه کن کدام اپراتور در محله تو مسیر بهتری به سرورهای بازی دارد؛ سرعت بیشتر با مسیر بد، مشکل لگ را حل نمی‌کند.
افزایش سرعت دانلود بازی و آپدیت‌ها
برای گیمرها، بیشترین زمانی که سرعت اینترنت واقعا حس می‌شود، دانلود بازی و آپدیت است. بازی‌هایی مثل کالاف دیوتی یا CS2 آپدیت‌های چندده‌گیگی دارند.
منطقه دانلود استیم را درست انتخاب کن. در تنظیمات استیم، بخش Downloads، منطقه دانلود (Download Region) را عوض کن و چند منطقه نزدیک را امتحان کن. منطقه پیش‌فرض همیشه سریع‌ترین برای اپراتور تو نیست.
محدودیت پهنای باند لانچر را بردار یا تنظیم کن. لانچرها گاهی محدودیت سرعت دانلود دارند. اگر موقع دانلود بازی نمی‌کنی، محدودیت را بردار. اگر هم‌زمان بازی می‌کنی، محدودیت را روی حدود ۷۰ درصد سرعت خطت بگذار تا برای بازی جا بماند.
دانلود را به ساعت خلوت ببر. شب‌ها شبکه شلوغ‌تر است. دانلودهای بزرگ را برای صبح زود یا ساعت‌هایی بگذار که بازی نمی‌کنی. در استیم می‌توانی برای آپدیت خودکار بازه زمانی تعیین کنی.
پشتیبانی از تحریم را فراموش نکن. دانلود بعضی بازی‌ها و آپدیت‌ها از لانچرهایی مثل اپیک یا EA به خاطر تحریم کند یا متوقف می‌شود. این مشکل سرعت نیست، دسترسی است. راه‌حل‌ها را در راهنمای رفع تحریم بازی‌های PC نوشته‌ایم.
افزایش کیفیت اینترنت حین بازی
حالا برویم سراغ چیزی که واقعا تجربه بازی را عوض می‌کند: کیفیت اتصال حین بازی. همان‌طور که گفتیم، این بیشتر به پینگ، پکت لاس و جیتر بستگی دارد تا سرعت. سه کار اصلی:
صف مودم را خالی نگه دار. موقع بازی، هیچ دانلود یا آپلود سنگینی در خانه نباید فعال باشد، یا دست‌کم باید سقف سرعت داشته باشد. این مهم‌ترین کار برای خانه‌های پرجمعیت است.
مسیر بازی را بهینه کن. اگر شبکه خانه‌ات تمیز است ولی بازی‌های خارجی هنوز لگ دارند، مشکل در مسیر بین‌المللی است و هیچ ارتقای سرعتی آن را حل نمی‌کند. سرویس کاهش پینگ ترافیک بازی را از مسیر بهتری عبور می‌دهد. در ردکس پلاس می‌توانی برای هر بازی و برنامه مسیر جداگانه انتخاب کنی؛ یعنی دانلود استیم از یک مسیر و خود بازی از مسیر کم‌پینگ دیگری عبور می‌کند و روی هم اثر نمی‌گذارند. پینگ همه مسیرها را هم یک‌جا می‌بینی و هر ماه یک تست رایگان ۲۴ ساعته داری.
مشکلات را جدا کن. اگر لگ داری، اول بفهم کدام مشکل است. برای پینگ بالا راهنمای کامل کاهش پینگ، برای قطع و وصل و پرش کاهش پکت لاس و برای نوسان رفع جیتر را بخوان.
افزایش سرعت اینترنت گوشی برای بازی
روی گوشی، چند کار ساده فرق ایجاد می‌کند. اول، برنامه‌های پس‌زمینه را محدود کن؛ پیام‌رسان‌ها با دانلود خودکار عکس و ویدیو، گالری ابری و آپدیت خودکار برنامه‌ها همه از همان اینترنت استفاده می‌کنند. دوم، اگر روی اینترنت همراه هستی، جایی با آنتن کامل بمان؛ سرعت و کیفیت ۴G با افت آنتن به‌شدت کم می‌شود. سوم، اگر گوشی‌ات حالت بازی (Game Mode) دارد، روشنش کن تا اعلان‌ها و فعالیت پس‌زمینه کمتر شود. چهارم، روی وای‌فای خانه، به باند ۵ گیگاهرتز وصل شو. برای بازی‌های موبایل مشخص، راهنمای پابجی موبایل، کالاف دیوتی و فری فایر را ببین.
تنظیمات پیشرفته مودم برای گیمرها
کانال وای‌فای. در آپارتمان‌ها ده‌ها مودم روی کانال‌های مشابه کار می‌کنند و با هم تداخل دارند. در پنل مودم، کانال وای‌فای ۲.۴ گیگاهرتز را روی یکی از کانال‌های ۱، ۶ یا ۱۱ بگذار و با یک برنامه تحلیل وای‌فای روی گوشی ببین کدام خلوت‌تر است. در باند ۵ گیگاهرتز کانال‌های بیشتری وجود دارد و تداخل کمتر است، ولی باز هم انتخاب کانال خلوت کمک می‌کند. پهنای کانال را هم روی حالت خودکار بگذار مگر اینکه بدانی چه می‌کنی.
UPnP و NAT. فعال بودن UPnP در مودم اجازه می‌دهد بازی‌ها و کنسول‌ها پورت‌های لازم را خودکار باز کنند. نتیجه، NAT باز یا متوسط است که در بازی‌های همتا به همتا و ویس‌چت‌های داخل بازی، اتصال سریع‌تر و پایدارتری می‌دهد. اگر نگران امنیت هستی، به جای UPnP می‌توانی برای کنسول یا کامپیوتر بازی آی‌پی ثابت داخلی تعیین کنی و فقط پورت‌های بازی‌های خودت را دستی باز کنی.
آی‌پی ثابت داخلی برای دستگاه بازی. در بخش DHCP مودم، برای کامپیوتر یا کنسول بازی یک آی‌پی رزرو کن. این کار تنظیم QoS، باز کردن پورت و عیب‌یابی را خیلی ساده‌تر می‌کند، چون دستگاهت همیشه همان آدرس را دارد.
به‌روزرسانی فریم‌ور. سازنده‌های مودم گاهی با آپدیت فریم‌ور مشکلات پایداری، نشت حافظه و افت سرعت را رفع می‌کنند. هر چند ماه یک بار نسخه فریم‌ور مودمت را با آخرین نسخه سایت سازنده مقایسه کن. قبل از آپدیت از تنظیمات فعلی مودم یک نسخه پشتیبان بگیر.
سرعت اینترنت برای استریمرها
اگر بازی‌ات را در توییچ، کیک یا آپارات پخش می‌کنی، سرعت آپلود مهم‌ترین عدد زندگی‌ات است. برای یک استریم ۷۲۰p با ۶۰ فریم معمولا حدود ۳ تا ۴.۵ مگابیت آپلود پایدار لازم است و برای ۱۰۸۰p با ۶۰ فریم، حدود ۶ مگابیت. قانون سرانگشتی این است که بیت‌ریت استریم از ۷۰ درصد آپلود واقعی خطت بیشتر نشود تا برای خود بازی و ویس هم جا بماند. اگر آپلودت کم است، کیفیت را پایین بیاور؛ استریم روان ۷۲۰p خیلی بهتر از ۱۰۸۰p تکه‌تکه است. یک نکته مهم دیگر: بازی و استریم را از یک مسیر شلوغ عبور نده. وقتی بازی از مسیر کم‌پینگ و استریم از مسیر جداگانه می‌رود، آپلود سنگین استریم روی پینگ بازی اثر نمی‌گذارد. این دقیقا کاری است که جدا کردن مسیر هر برنامه در لانچرهای کاهش پینگ انجام می‌دهد.
افسانه‌های رایج درباره سرعت و بازی
«با اینترنت سریع‌تر پینگم کم می‌شود.» معمولا نه. پینگ به مسیر و فاصله وابسته است. فقط اگر خطت آن‌قدر کند است که با استفاده هم‌زمان پر می‌شود، ارتقای سرعت به طور غیرمستقیم کمک می‌کند.
«برنامه‌های افزایش سرعت اینترنت معجزه می‌کنند.» نه. بیشتر برنامه‌هایی که وعده دو برابر شدن سرعت می‌دهند، فقط چند تنظیم ویندوز را تغییر می‌دهند که روی بازی اثری ندارد و گاهی مشکل هم درست می‌کند.
«تغییر DNS سرعت دانلود را بالا می‌برد.» DNS فقط در پیدا کردن آدرس سرورها نقش دارد. گاهی یک DNS بهتر باعث می‌شود به سرور دانلود نزدیک‌تری هدایت شوی، ولی معجزه‌ای در سرعت یا پینگ ایجاد نمی‌کند.
«وای‌فای ۶ مشکل لگ را کاملا حل می‌کند.» استانداردهای جدید وای‌فای خیلی بهترند، ولی هنوز کابل پایدارتر است. برای بازی رقابتی، کابل بهترین انتخاب است.
سوالات متداول افزایش سرعت اینترنت در بازی
برای بازی آنلاین چه سرعتی لازم است؟
برای خود بازی کردن، حتی ۱۰ مگ کافی است. ولی برای دانلود بازی‌ها، استریم و خانه‌ای که چند نفر هم‌زمان استفاده می‌کنند، سرعت بیشتر و مخصوصا آپلود بهتر لازم است.
چرا سرعت تستم بالاست ولی بازی لگ دارد؟
چون لگ معمولا از پینگ، پکت لاس یا جیتر است، نه سرعت. مسیر به سرور بازی ممکن است طولانی یا شلوغ باشد.
آیا ارتقای اینترنت پکت لاس را رفع می‌کند؟
اگر پکت لاس از پر شدن خط باشد، بله. ولی اگر از وای‌فای، خط خراب یا مسیر بین‌المللی باشد، نه.
جمع‌بندی
افزایش سرعت اینترنت در بازی یعنی دو کار جداگانه. برای دانلود و آپدیت و استریم، سرعت واقعی خطت را بالا ببر: وای‌فای و مودم را درست کن، منطقه دانلود مناسب انتخاب کن و دانلودها را به ساعت خلوت ببر. برای خود بازی، به جای سرعت، کیفیت اتصال را بهتر کن: صف مودم را خالی نگه دار و مسیر بازی را بهینه کن. با این تفکیک، هم بازی‌هایت سریع دانلود می‌شوند و هم وسط مچ لگ نداری.