خیلی از گیمرها وقتی لگ دارند، اولین کاری که می‌کنند خرید یک سرویس، عوض کردن DNS یا دستکاری تنظیمات ویندوز است. ولی بدون تشخیص درست، این کارها مثل خوردن دارو بدون دانستن بیماری است. لگ می‌تواند از پینگ بالا، پکت لاس، جیتر، افت FPS یا حتی مشکل خود سرور بازی باشد و هر کدام درمان متفاوتی دارد. در این راهنما قدم‌به‌قدم یاد می‌گیری چطور پینگ بازی را تست کنی و دقیقا بفهمی مشکل از کجاست.
قدم اول: لگ شبکه یا افت FPS؟
قبل از هر تست شبکه، مطمئن شو مشکل واقعا از اینترنت است. نمایش FPS و پینگ را در بازی روشن کن. اگر در لحظه لگ، FPS افت می‌کند و پینگ ثابت است، مشکل از سیستم توست: کارت گرافیک، پردازنده، دما یا تنظیمات گرافیکی. اگر FPS ثابت است و پینگ بالا می‌رود یا آیکون هشدار شبکه ظاهر می‌شود، مشکل از شبکه است. خیلی از کسانی که فکر می‌کنند «اینترنتم لگ دارد»، در واقع افت فریم دارند.
قدم دوم: آمار شبکه داخل بازی
بیشتر بازی‌های آنلاین آمار شبکه را نشان می‌دهند. در CS2 از بخش Telemetry، در والورانت از بخش Stats، در کالاف از Telemetry و در فورتنایت از Net Debug Stats. به سه عدد نگاه کن: پینگ (عدد اصلی)، پکت لاس (درصد بسته‌های گم‌شده) و نوسان پینگ (اگر نمودار دارد، دندانه‌دار بودن آن یعنی جیتر).
قدم سوم: سه تست ping در ویندوز
Command Prompt را باز کن و این سه تست را انجام بده. در هر کدام، با -n 100 صد بسته بفرست.
تست ۱: به مودم خودت. آدرس مودم معمولا 192.168.1.1 یا 192.168.0.1 است. روی کابل، پینگ باید ۱ یا ۲ میلی‌ثانیه و پکت لاس صفر باشد. اگر این‌جا مشکل داری، مشکل داخل خانه است: وای‌فای، کابل، کارت شبکه یا مودم.
تست ۲: به یک سایت داخلی. پینگ معمولا زیر ۲۰ تا ۳۰ است. اگر تست ۱ خوب بود ولی این‌جا پینگ بالا یا پکت لاس داری، مشکل از خط یا شبکه اپراتور است.
تست ۳: به یک آدرس خارجی مثل 8.8.8.8. اگر دو تست قبلی خوب بودند و فقط این‌جا مشکل داری، مشکل از مسیر بین‌المللی است.
این سه تست تقریبا همیشه مشکل را به یکی از سه منطقه محدود می‌کنند. حالا می‌دانی وقت و پولت را کجا خرج کنی.
قدم چهارم: tracert و pathping برای پیدا کردن محل دقیق
tracert. دستور tracert و بعد آدرس مقصد، فهرست روترهایی را که بسته‌ات از آن‌ها عبور می‌کند نشان می‌دهد. اگر پینگ از هاپ دوم یا سوم ناگهان بالا رفت، مشکل نزدیک توست. اگر جهش بزرگ بعد از خروج از کشور بود، مشکل از مسیر بین‌المللی است. ستاره‌ها همیشه به معنی مشکل نیستند؛ بعضی روترها به این درخواست‌ها جواب نمی‌دهند.
pathping. ترکیب ping و tracert که برای هر هاپ درصد پکت لاس را هم حساب می‌کند. حدود پنج دقیقه طول می‌کشد. نکته کلیدی: پکت لاسی که فقط در یک هاپ وسط دیده شود و بعدش صفر باشد، مشکل واقعی نیست. پکت لاس واقعی از یک هاپ شروع می‌شود و تا مقصد ادامه دارد.
قدم پنجم: تست سرعت درست
تست سرعت به تنهایی لگ را تشخیص نمی‌دهد، ولی دو چیز مهم را نشان می‌دهد. پهنای باند کافی: اگر سرعتت خیلی کمتر از سرویسی است که خریده‌ای، مشکل از خط یا وای‌فای است. پینگ زیر بار (Loaded Latency): بعضی سایت‌های تست، پینگ را در حین دانلود و آپلود هم نشان می‌دهند. اگر پینگ زیر بار چند برابر پینگ عادی است، مشکل Bufferbloat داری؛ یعنی وقتی کسی در خانه دانلود می‌کند، پینگ بازی تو می‌پرد. راه‌حل در راهنمای رفع جیتر.
قدم ششم: تست در زمان‌های مختلف
یک تست کافی نیست. همان تست‌ها را در صبح و در ساعت شلوغ شب انجام بده. اگر صبح همه چیز خوب است و شب بد، مشکل از شلوغی شبکه است، نه تجهیزات تو. همچنین یک بار با همه دستگاه‌های خانه خاموش و یک بار با همه روشن تست کن تا بفهمی کدام دستگاه مشکل‌ساز است.
جدول تشخیص: علامت و علت
پینگ بالا ولی ثابت: مسیر طولانی یا سرور دور. راه‌حل: منطقه نزدیک‌تر یا مسیر بهینه.
پینگ پرنوسان (جیتر): وای‌فای، Bufferbloat یا مسیر ناپایدار. راه‌حل: کابل، QoS، مسیر پایدار.
پکت لاس: وای‌فای، کابل خراب، خط مشکل‌دار یا مسیر شلوغ. راه‌حل: کاهش پکت لاس.
افت FPS: سخت‌افزار، دما یا تنظیمات گرافیک. راه‌حل: تنظیمات بازی و خنک‌سازی.
قطعی کامل: مشکل خط، مودم یا قطعی اینترنت بین‌الملل. اگر فقط سرورهای خارجی قطع‌اند، سرورهای داخلی راه جایگزین‌اند.
تست با لانچر کاهش پینگ
اگر نتیجه تست‌ها نشان داد مشکل از مسیر بین‌المللی است، قدم بعدی امتحان یک مسیر جایگزین است. در لانچر ردکس پلاس، پینگ همه مسیرها را یک‌جا تست می‌کنی، بدون نیاز به دستورهای خط فرمان. بعد از هر بازی هم آمار پکت لاس، جیتر و نوسان پینگ را می‌بینی. با تست رایگان ۲۴ ساعته، نتیجه را روی خط خودت مقایسه کن.
چطور خروجی دستور ping را بخوانیم؟
وقتی دستور ping را اجرا می‌کنی، برای هر بسته یک خط نمایش داده می‌شود که شامل زمان (time) بر حسب میلی‌ثانیه است. در پایان، خلاصه‌ای می‌بینی: Sent تعداد بسته‌های فرستاده‌شده، Received تعداد دریافت‌شده و Lost تعداد گم‌شده با درصد آن. زیر آن، Minimum، Maximum و Average پینگ. برای تشخیص: Lost بالای صفر یعنی پکت لاس. فاصله زیاد بین Minimum و Maximum یعنی جیتر. Average بالا ولی Minimum و Maximum نزدیک به هم یعنی پینگ بالای ثابت که معمولا از فاصله یا مسیر طولانی است. Request timed out یعنی آن بسته جواب نگرفت؛ چند مورد پراکنده نگران‌کننده نیست، ولی اگر زیاد است، پکت لاس جدی داری.
آدرس‌های مناسب برای تست
مودم: معمولا 192.168.1.1 یا 192.168.0.1. اگر نمی‌دانی، در CMD دستور ipconfig را بزن و عدد مقابل Default Gateway را ببین.
سرور داخلی: آدرس یک سایت بزرگ داخلی که مطمئنی سرورش در ایران است.
سرور خارجی: آدرس‌های DNS عمومی مثل 8.8.8.8 یا 1.1.1.1 که در همه جای دنیا سرور دارند. یادت باشد این‌ها سرور بازی نیستند؛ پینگ به آن‌ها فقط کیفیت کلی مسیر خارجی را نشان می‌دهد.
سرور بازی: بعضی بازی‌ها آی‌پی سرور را در کنسول یا آمار شبکه نشان می‌دهند. اگر به آن دسترسی داری، دقیق‌ترین تست همین است. البته بعضی سرورهای بازی به ping جواب نمی‌دهند و این طبیعی است.
تست پینگ روی گوشی
روی گوشی دستور ping در دسترس نیست، ولی می‌توانی از برنامه‌های تست شبکه از فروشگاه رسمی استفاده کنی که پینگ، جیتر و پکت لاس را اندازه می‌گیرند. همان اصول برقرار است: یک بار کنار مودم، یک بار در جایی که معمولا بازی می‌کنی، و یک بار با اینترنت همراه. اگر کنار مودم خوب و در اتاق خودت بد است، مشکل از برد وای‌فای است. داخل خود بازی‌های موبایل هم معمولا پینگ گوشه صفحه نمایش داده می‌شود؛ پابجی موبایل، کالاف موبایل و فری فایر را ببین.
گزارش دقیق به پشتیبانی اپراتور
اگر تست‌ها نشان داد مشکل از خط یا اپراتور است، تماس با پشتیبانی با اطلاعات دقیق خیلی مؤثرتر است. این اطلاعات را آماده کن: نتیجه پینگ به مودم (که نشان می‌دهد داخل خانه مشکلی نیست)، نتیجه پینگ به سایت داخلی با درصد پکت لاس و Maximum، ساعت‌هایی که مشکل اتفاق می‌افتد، و اگر داری، خروجی pathping که نشان می‌دهد پکت لاس از کدام هاپ شروع می‌شود. وقتی به پشتیبانی بگویی «به مودم صفر درصد ولی به سایت داخلی ۵ درصد پکت لاس دارم، فقط شب‌ها»، کارشناس دیگر نمی‌تواند بگوید «مودمت را ری‌استارت کن» و مشکل جدی‌تر پیگیری می‌شود.
خطاهای رایج در تست پینگ
تست روی وای‌فای و نتیجه‌گیری درباره اپراتور. اگر روی وای‌فای تست کنی و پکت لاس ببینی، نمی‌دانی مشکل از وای‌فای است یا خط. همیشه اول با کابل تست کن.
تست حین دانلود. اگر کسی در خانه دانلود می‌کند، پینگ همه تست‌ها بالا می‌رود. تست پایه را با شبکه خالی انجام بده.
یک تست کوتاه. ۴ بسته پیش‌فرض ping برای تشخیص پکت لاس کافی نیست. همیشه دست‌کم ۱۰۰ بسته بفرست.
مقایسه با پینگ تست سرعت. سایت‌های تست سرعت به نزدیک‌ترین سرور وصل می‌شوند و پینگشان همیشه از پینگ بازی کمتر است.
نادیده گرفتن ساعت. نتیجه ساعت ۱۱ صبح با ساعت ۱۱ شب ممکن است کاملا متفاوت باشد.
بعد از تشخیص چه کنم؟
مشکل داخل خانه: کابل، مودم، وای‌فای و کارت شبکه را درست کن. راهنمای کاهش پکت لاس و رفع جیتر را ببین.
مشکل خط و اپراتور: با اطلاعات دقیق با پشتیبانی تماس بگیر یا اپراتور را عوض کن.
مشکل مسیر بین‌المللی: مسیر بهینه با یک سرویس کاهش پینگ. معیارهای انتخاب در راهنمای سرویس کاهش پینگ.
مشکل سیستم و FPS: تنظیمات گرافیکی بازی و دمای سیستم را بررسی کن.
سوالات متداول تست پینگ
پینگ خوب برای بازی چند است؟
زیر ۴۰ عالی، ۴۰ تا ۸۰ خوب، ۸۰ تا ۱۲۰ متوسط و بالای ۱۵۰ آزاردهنده. پکت لاس باید صفر و جیتر کمتر از ۱۰ باشد.
چرا پینگ تست سرعت با پینگ بازی فرق دارد؟
چون تست سرعت به نزدیک‌ترین سرور تست وصل می‌شود، نه سرور بازی. پینگ بازی همیشه بالاتر است.
آیا پینگ ۱ به مودم یعنی همه چیز خوب است؟
یعنی داخل خانه مشکلی نیست. مشکل ممکن است در خط یا مسیر بین‌المللی باشد.
جمع‌بندی
تست پینگ درست یعنی تشخیص قبل از درمان. اول بفهم مشکل شبکه است یا سیستم، بعد با سه تست ping محل مشکل را پیدا کن، با tracert و pathping دقیق‌ترش کن و در ساعت‌های مختلف تکرار کن. با این نقشه، دقیقا می‌دانی باید وای‌فای را درست کنی، با اپراتور تماس بگیری یا مسیر بین‌المللی را عوض کنی. برای همه راه‌حل‌ها، راهنمای کامل کاهش پینگ را ببین.