پینگت ۵۰ است، سرعت اینترنتت عالی است، ولی بازی هنوز لگ دارد. کاراکترها یک لحظه سر جایشان یخ می‌زنند و بعد چند متر جلوتر ظاهر می‌شوند، تیری که مطمئنی به هدف خورده ثبت نمی‌شود و صدای هم‌تیمی در دیسکورد تکه‌تکه می‌شود. اگر این‌ها آشناست، به احتمال زیاد مشکلت پینگ نیست، بلکه پکت لاس است. در این راهنما توضیح می‌دهیم پکت لاس دقیقا چیست، چطور تشخیصش بدهی، از کجا می‌آید و چطور آن را کم یا کاملا رفع کنی.
پکت لاس چیست؟
هر اطلاعاتی که بین تو و سرور بازی رد و بدل می‌شود، به تکه‌های کوچکی به اسم بسته یا پکت تقسیم می‌شود. وقتی حرکت می‌کنی، شلیک می‌کنی یا حرف می‌زنی، ده‌ها بسته در هر ثانیه فرستاده می‌شود. پکت لاس (Packet Loss) یعنی بخشی از این بسته‌ها در مسیر گم می‌شوند و هیچ‌وقت به مقصد نمی‌رسند.
در دانلود فایل یا تماشای ویدیو، بسته گم‌شده دوباره فرستاده می‌شود و تو چیزی حس نمی‌کنی. ولی بازی‌های آنلاین برای سرعت از پروتکلی به اسم UDP استفاده می‌کنند که بسته گم‌شده را دوباره نمی‌فرستد، چون تا وقتی دوباره برسد، دیگر به درد نمی‌خورد. نتیجه این است که بازی باید جای خالی آن اطلاعات را حدس بزند. همین حدس‌زدن‌هاست که به شکل پرش کاراکترها، تیرهای ثبت‌نشده و برگشتن ناگهانی به عقب (Rubber-banding) دیده می‌شود.
برای مقیاس: صفر درصد پکت لاس ایده‌آل است. زیر یک درصد معمولا محسوس نیست. یک تا دو درصد در بازی‌های شوتر رقابتی مثل CS2 و والورانت حس می‌شود. بالای پنج درصد بازی عملا قابل بازی کردن نیست.
پکت لاس با پینگ بالا و جیتر چه فرقی دارد؟
این سه مشکل اغلب با هم اشتباه گرفته می‌شوند. پینگ بالا یعنی بسته‌ها دیر می‌رسند ولی می‌رسند؛ بازی کند ولی منظم است. جیتر یعنی زمان رسیدن بسته‌ها مدام تغییر می‌کند؛ بازی گاهی روان و گاهی کند است. پکت لاس یعنی بعضی بسته‌ها اصلا نمی‌رسند؛ بازی لحظه‌ای قفل می‌شود یا پرش دارد. هر کدام علت و راه‌حل خودش را دارد. درباره جیتر در مقاله رفع جیتر و کم کردن نوسان پینگ و درباره پینگ در راهنمای کامل کاهش پینگ مفصل نوشته‌ایم.
چطور بفهمم پکت لاس دارم؟
داخل خود بازی. بیشتر بازی‌های رقابتی امکان نمایش آمار شبکه را دارند. در CS2 از بخش Telemetry تنظیمات بازی، در والورانت از بخش Stats تنظیمات ویدیو (گزینه Network Packet Loss)، در اپکس و فورتنایت از تنظیمات نمایش آمار شبکه. اگر آیکون یا عدد پکت لاس در لحظه‌های لگ ظاهر می‌شود، تشخیص تو درست است.
با دستور ping در ویندوز. CMD را باز کن و بنویس ping و بعد آدرس، و در انتهای دستور -n 200 بگذار تا ۲۰۰ بسته فرستاده شود. در پایان، ویندوز درصد Lost را نشانت می‌دهد. این تست را سه بار انجام بده: یک بار به آی‌پی مودم خودت (معمولا 192.168.1.1)، یک بار به یک سایت داخلی و یک بار به یک آدرس خارجی مثل 8.8.8.8. نتیجه این سه تست به تو می‌گوید پکت لاس از کجا می‌آید.
با pathping برای پیدا کردن محل دقیق. دستور pathping به همراه آدرس مقصد، برای هر روتر در مسیر درصد گم شدن بسته‌ها را حساب می‌کند. حدود پنج دقیقه طول می‌کشد. اگر پکت لاس از یک هاپ شروع شود و تا آخر ادامه پیدا کند، محل مشکل همان‌جاست. اگر فقط در یک هاپ وسط دیده شود و بعدش صفر باشد، آن روتر فقط به درخواست‌های تست جواب نمی‌دهد و مشکلی نیست.
پکت لاس از کجا می‌آید؟ سه منطقه اصلی
داخل خانه. اگر پینگ به خود مودم پکت لاس دارد، مشکل کاملا داخل خانه است: وای‌فای ضعیف یا پرتداخل، کابل شبکه آسیب‌دیده، پورت خراب مودم یا کارت شبکه، یا مودمی که از پس تعداد دستگاه‌ها برنمی‌آید. خبر خوب این است که این نوع پکت لاس را کاملا خودت می‌توانی رفع کنی.
خط و اپراتور. اگر تا مودم تمیز است ولی به سایت داخلی پکت لاس داری، مشکل در خط تلفن، کابل‌کشی ساختمان، تجهیزات مخابرات یا شبکه اپراتور است. اینجا باید با پشتیبانی اپراتور تماس بگیری؛ نتیجه تست‌های بالا را هم داشته باش تا جدی گرفته شوی.
مسیر بین‌المللی. اگر تا سایت‌های داخلی صفر درصد است ولی به سرورهای بازی خارجی پکت لاس داری، مشکل از مسیر خروجی کشور یا مسیرهای شلوغ بین‌المللی است. این نوع پکت لاس معمولا شب‌ها بیشتر می‌شود و نه از دست تو کاری برمی‌آید و نه از دست پشتیبانی اپراتور. تنها راه، عوض کردن مسیر ترافیک بازی است.
رفع پکت لاس داخل خانه
وای‌فای را کنار بگذار. وای‌فای شماره یک دلیل پکت لاس در خانه‌هاست. دیوارهای بتنی، فاصله زیاد، مودم‌های همسایه که روی همان کانال کار می‌کنند و حتی مایکروویو باعث می‌شوند بسته‌ها گم شوند. کابل شبکه این مشکل را از ریشه حذف می‌کند. اگر کابل ممکن نیست، به باند ۵ گیگاهرتز وصل شو، دستگاه را به مودم نزدیک کن و در پنل مودم کانال وای‌فای را روی کانالی بگذار که کمتر شلوغ است.
کابل و پورت را عوض کن. یک کابل شبکه قدیمی یا تاشده می‌تواند همان پکت لاس ریزی را بسازد که ماه‌ها دنبالش بودی. یک کابل سالم دیگر امتحان کن و پورت مودم را هم عوض کن. اگر کامپیوتر رومیزی داری، اتصال کابل به پشت کیس را هم چک کن.
درایور و تنظیمات کارت شبکه. درایور کارت شبکه را به‌روز کن و در تنظیمات پیشرفته آن، گزینه‌های صرفه‌جویی انرژی را خاموش کن. اگر کارت شبکه داخلی مادربردت مشکل دارد، یک کارت شبکه USB یا PCIe ارزان گاهی معجزه می‌کند.
مودم را سبک کن. مودم‌های خانگی ارزان وقتی ده‌ها دستگاه به آن‌ها وصل است یا یک نفر دانلود سنگین انجام می‌دهد، صف بسته‌هایشان پر می‌شود و شروع به دور ریختن بسته‌ها می‌کنند. دستگاه‌های بی‌استفاده را از وای‌فای جدا کن، QoS را فعال کن و برای دانلودهای سنگین سقف سرعت بگذار. اگر مودمت خیلی قدیمی است، تعویضش یکی از بهترین سرمایه‌گذاری‌ها برای بازی است.
دانلود و آپلود پس‌زمینه را متوقف کن. آپلود معمولا از دانلود هم خطرناک‌تر است، چون سرعت آپلود خطوط خانگی کم است و با یک بکاپ ابری یا استریم پر می‌شود. وقتی آپلود پر شود، بسته‌های بازی تو که به سمت سرور می‌روند در صف می‌مانند یا گم می‌شوند. همگام‌سازی ابری، تورنت و آپلود ویدیو را موقع بازی ببند.
رفع پکت لاس خط و اپراتور
اگر تست‌ها نشان داد مشکل از خط است، چند کار از دستت برمی‌آید. اول مودم را مستقیم به پریز اصلی تلفن وصل کن و اسپلیتر را بررسی کن؛ سیم‌کشی قدیمی ساختمان و اسپلیترهای خراب دلیل رایج قطع و وصل‌های ریز هستند. دوم در پنل مودم مقدار SNR و Attenuation را ببین؛ اگر SNR خیلی پایین است یا مدام عوض می‌شود، کیفیت خط مشکل دارد. سوم با پشتیبانی اپراتور تماس بگیر و نتیجه تست‌ها را بگو: «به مودم صفر درصد، به سایت داخلی فلان درصد پکت لاس دارم». این‌طوری مشکل جدی‌تر پیگیری می‌شود. اگر بعد از چند بار پیگیری درست نشد، شاید وقتش باشد اپراتور را عوض کنی؛ کیفیت شبکه اپراتورها در محله‌های مختلف واقعا فرق دارد.
رفع پکت لاس در مسیر بین‌المللی
این همان پکت لاسی است که بیشتر گیمرهای ایرانی با آن درگیرند و سخت‌تر از همه است، چون بیرون از خانه و حتی بیرون از شبکه اپراتور تو اتفاق می‌افتد. مسیرهای خروجی کشور ظرفیت محدودی دارند و در ساعت اوج شلوغ می‌شوند. وقتی روتری در این مسیر بیش از ظرفیتش ترافیک داشته باشد، بسته‌ها را دور می‌ریزد.
راه‌حل، عوض کردن مسیر است. سرویس‌های کاهش پینگ ترافیک بازی را از مسیرهایی عبور می‌دهند که شلوغ نیستند. در ردکس پلاس، ده‌ها سرور بهینه‌شده برای گیمینگ و صدها روتینگ مختلف، مستقیم یا با سرورهای میانی، وجود دارد. بخشی از سرورهای میانی داخل ایران قرار دارند و دسترسی خوبی به خارج دارند. مهم‌تر از همه، می‌توانی پینگ و کیفیت همه مسیرها را یک‌جا تست کنی و بعد از هر بازی ببینی پکت لاس یا جیتر داشتی یا نه. یعنی به جای حدس، با عدد تصمیم می‌گیری. اگر یک مسیر امشب پکت لاس دارد، مسیر دیگری را انتخاب می‌کنی.
پکت لاس در بازی‌های مختلف
CS2. کانتر به پکت لاس بسیار حساس است. گزینه Buffering to smooth over packet loss در تنظیمات بازی، اگر پکت لاس پراکنده داری، لحظه‌های بد را نرم‌تر می‌کند. جزئیات بیشتر در راهنمای کاهش پینگ CS2.
والورانت. آیکون‌های هشدار شبکه در گوشه بالای صفحه نشان می‌دهند پکت لاس داری یا نه. راهنمای والورانت را ببین.
پابجی موبایل و کالاف موبایل. روی گوشی، پکت لاس بیشتر از ضعف آنتن یا وای‌فای می‌آید. راهنمای پابجی موبایل و راهنمای کالاف دیوتی را بخوان.
دیسکورد. پکت لاس در ویس دیسکورد به شکل صدای رباتی و قطع و وصل شنیده می‌شود. راه‌حل‌ها را در رفع مشکل ویس دیسکورد نوشته‌ایم.
کم کردن پکت لاس روی گوشی و کنسول
روی گوشی. بیشتر بازی‌های موبایل با وای‌فای خانه یا اینترنت همراه بازی می‌شوند و هر دو مستعد پکت لاس‌اند. روی وای‌فای، به باند ۵ گیگاهرتز وصل شو و حالت صرفه‌جویی باتری را موقع بازی خاموش کن، چون بعضی گوشی‌ها در این حالت وای‌فای را برای صرفه‌جویی گاه‌به‌گاه کم‌مصرف می‌کنند. روی اینترنت همراه، تغییر مداوم دکل و افت آنتن مهم‌ترین دلیل پکت لاس است؛ ثابت بودن در یک نقطه با آنتن کامل خیلی کمک می‌کند. برنامه‌هایی که در پس‌زمینه همگام‌سازی می‌کنند، مثل گالری ابری و پیام‌رسان‌ها با دانلود خودکار رسانه، را موقع بازی محدود کن.
روی کنسول. پلی‌استیشن و ایکس‌باکس در تنظیمات شبکه تست اتصال دارند که پکت لاس را هم نشان می‌دهد. کنسول را با کابل به مودم وصل کن، UPnP را در مودم فعال کن تا NAT به حالت باز یا متوسط برسد و دانلود خودکار بازی‌ها در حالت استراحت را روی ساعت‌هایی بگذار که بازی نمی‌کنی. اگر کنسول و کامپیوتر هم‌زمان روشن‌اند، مطمئن شو کامپیوتر دانلود سنگینی انجام نمی‌دهد.
یک تست کامل ۱۵ دقیقه‌ای برای پیدا کردن ریشه پکت لاس
اگر می‌خواهی یک بار برای همیشه بفهمی مشکل از کجاست، این برنامه را دنبال کن. اول همه دستگاه‌های دیگر خانه را از اینترنت جدا کن. کامپیوتر را با کابل به مودم وصل کن و ۲۰۰ بسته به مودم پینگ بگیر. اگر حتی یک بسته گم شد، کابل یا پورت یا کارت شبکه را عوض کن تا به صفر برسی. بعد ۲۰۰ بسته به یک سایت داخلی بفرست. اگر اینجا پکت لاس ظاهر شد، مشکل از خط یا اپراتور است. در مرحله سوم، ۲۰۰ بسته به یک آدرس خارجی بفرست و همین تست را در ساعت ۱۱ صبح و ۱۱ شب تکرار کن. اگر صبح تمیز و شب پرپکت‌لاس بود، مشکل از شلوغی مسیر بین‌المللی است. در مرحله آخر، دستگاه‌های دیگر خانه را یکی‌یکی وصل کن و ببین با وصل شدن کدام، پکت لاس برمی‌گردد. خیلی وقت‌ها مقصر یک تلویزیون هوشمند یا کامپیوتری است که بی‌صدا آپلود می‌کند. نتیجه این ۱۵ دقیقه، نقشه دقیق مشکلت است و می‌دانی پول و وقتت را کجا خرج کنی.
اشتباهاتی که پکت لاس را بدتر می‌کنند
بوسترهای شبکه ناشناس. برنامه‌هایی که با یک کلیک تنظیمات TCP و رجیستری را تغییر می‌دهند، معمولا روی ترافیک UDP بازی‌ها اثری ندارند و گاهی خودشان مشکل‌ساز می‌شوند.
کم کردن دستی MTU بدون دلیل. تغییر MTU فقط در شرایط خاص کمک می‌کند. مقدار اشتباه می‌تواند خودش باعث گم شدن بسته‌ها شود.
چند برنامه تغییر مسیر هم‌زمان. دو برنامه که هر دو می‌خواهند مسیر را کنترل کنند، بسته‌ها را بین خودشان گم می‌کنند. فقط یکی را روشن نگه دار.
نادیده گرفتن آپلود. خیلی‌ها فقط سرعت دانلود را تست می‌کنند، در حالی که پر شدن آپلود رایج‌ترین دلیل پکت لاس در خانه‌های پرجمعیت است.
سوالات متداول درباره پکت لاس
چند درصد پکت لاس طبیعی است؟
در حالت ایده‌آل صفر. زیر یک درصد معمولا حس نمی‌شود، ولی در بازی‌های رقابتی هر عددی بالای صفر می‌تواند در لحظه حساس اثر بگذارد.
آیا سرعت اینترنت بیشتر پکت لاس را رفع می‌کند؟
لزوما نه. پکت لاس به کیفیت و پایداری مسیر مربوط است، نه سرعت. اینترنت پرسرعت با وای‌فای ضعیف یا مسیر شلوغ هنوز پکت لاس دارد. البته اگر خطت آن‌قدر کند است که با چند دستگاه پر می‌شود، ارتقای سرعت کمک می‌کند. برای جزئیات، افزایش سرعت اینترنت در بازی را ببین.
چرا فقط شب‌ها پکت لاس دارم؟
چون شب‌ها مسیرهای بین‌المللی و شبکه اپراتورها شلوغ‌ترند. اگر صبح‌ها پکت لاس نداری، مشکل از خانه تو نیست و راه‌حل، استفاده از مسیر خلوت‌تر است.
آیا سرویس کاهش پینگ پکت لاس را صفر می‌کند؟
اگر پکت لاس از مسیر بین‌المللی باشد، بله، معمولا خیلی کمش می‌کند. ولی اگر از وای‌فای یا خط خودت باشد، هیچ سرویسی آن را درست نمی‌کند. برای همین اول تست‌های این مقاله را انجام بده.
جمع‌بندی
رفع پکت لاس یعنی پیدا کردن محل دقیق مشکل. اول با سه تست ساده ping بفهم پکت لاس داخل خانه است، در خط اپراتور یا در مسیر خارجی. پکت لاس داخل خانه را با کابل، مودم سالم و مدیریت آپلود رفع کن. برای خط اپراتور پیگیری کن و برای مسیر بین‌المللی، از یک مسیر بهینه استفاده کن. با این روش، به جای عوض کردن الکی تنظیمات، مستقیم سراغ ریشه می‌روی.